ភ្នំពេញ៖គម្រោងលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា(MoU)ឆ្នាំ២០០១ ស្តីពីតំបន់សមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ របស់លោក អនុទីន ឆាន់វីរៈគុល ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អាចបង្កឱ្យមានភាពតានតឹងទឹកដី រវាង ប្រទេសទាំងពីរកាន់តែខ្លាំងឡើង។ គេហទំព័រ9DashLine នៅទីក្រុងឡុង ប្រទេសអង់គ្លេសផ្សាយកាលពី ថ្ងៃចន្ទថានៅពីក្រោយភាពជោគជ័យនៃការបោះឆ្នោត របស់លោក អនុទីន កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ គឺជាគោលនយោបាយរកសំឡេងឆ្នោតរបស់ លោកដែលបាននិយាយពី ការដកប្រទេសថៃចេញពីអនុស្សរណៈ យោគ យល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ ស្តីពីដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយកម្ពុជា។គោលនយោបាយនេះដែលរុញច្រានដោយអ្នកជាតិនិយមថៃ។ អត្ថបទវិភាគនេះ បានលើកឡើងថា គម្រោងលុបចោលអនុស្សរណៈ ឆ្នាំ២០០១របស់ភាគីថៃ ជាឯកតោភាគីនេះ គឺមានផែនការក្នុងការកេង ចំណេញនៅតំបន់សមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា ដោយប្រើប្រាស់មនោគមវិជ្ជាជាតិ និយមធ្វើជាខែល ដើម្បីទាញយកផលចំណេញផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ ក្រុមឥស្សរជននយោបាយ ឬក្រុមហ៊ុនប្រេង ឬឧស្ម័ន។ ប៉ុន្តែផែនការនេះបាន ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិថៃ។ ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាលេខ ៤៤ ហើយប្រទេសថៃគឺជារដ្ឋភាគីរួចហើយ មានន័យថាប្រទេសទាំងពីរមិនអាច ខួងប្រេងជាឯកតោភាគីបានឡើយ។ លោក សេង វណ្ណលី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិក បានលើកឡើងថា ការលុបចោល អនុស្សរណៈឆ្នាំ២០០១នេះ នឹងបង្កឱ្យមានភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនបន្ថែមទៀតនិងជះឥទ្ធិពលផលអវិជ្ជមានដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់និងការរារាំងទាញយកផលប្រយោជន៍ថាមពលរួមគ្នា។ លោកបណ្ឌិត…

អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយកម្ពុជា បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភចំពោះការកើនឡើងកម្តៅស្ថានការណ៍នៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយសារកងទ័ពថៃបន្តសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំនៅលើដីកម្ពុជាយ៉ាងគឃ្លើន ទោះបីកម្ពុជាបានចេញមុខតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានផ្លូវការមួយ កាលពីថ្ងៃអង្គារ ដោយធ្វើការតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងក្លាទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលថៃ ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពឈ្លានពាន និងការរំលោភលើអធិបតេយ្យភាពទឹកដីកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែននៃខេត្តព្រះវិហារ និងឧត្តរមានជ័យ។ បើតាមក្រសួងការបរទេស កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃកំពុងធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយដី សាងសង់ផ្លូវ គ្រោងសំណង់បេតុង និងដំឡើងរចនាសម្ព័ន្ធអគ្គិសនីនៅក្នុងទឹកដីរបស់កម្ពុជា ដែលសកម្មភាពទាំងនេះ ជាការបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើអនុសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងឡាយដែលប្រទេសទាំង២បានឯកភាពគ្នាកន្លងមក។ លោក សេង វ៉ាន់លី សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ មើលឃើញថា សកម្មភាពរបស់ទាហានថៃនៅតាមព្រំដែន គឺជាសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ ដែលងាយនឹងប៉ះទង្គិចគ្នាសារជាថ្មី ប្រសិនបើគ្មានការទប់ស្កាត់ចរចាទាន់ពេលវេលា។អ្នកជំនាញដដែល លើកឡើងថា កងទ័ពថៃនៅតាមព្រំដែននាពេលនេះ គឺជាឧបករណ៍នយោបាយមួយដើម្បីបង្ហាញសាច់ដុំ ឬជាយុទ្ធសាស្រ្តសម្ពាធក្នុងល្បែងអំណាចរបស់អ្នកនយោបាយថៃ ដែលធ្វើឲ្យកម្ពុជាត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់បំផុត។ លោកបណ្ឌិត ថុង ម៉េងដាវីដ អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ បានវាយតម្លៃថា ហានិភ័យនៃការផ្ទុះអាវុធជាថ្មីរវាងកងទ័ពកម្ពុជា និងថៃ អាចកើតឡើង ប៉ុន្តែនៅក្នុងកម្រិតទាប ដោយសារការរៀបចំប្រព័ន្ធដឹកនាំនយោបាយថ្មីរបស់ថៃក្រោយការបោះឆ្នោត និងឥទ្ធិពលនៃវិបត្តិសកល ជាពិសេសសង្រ្គាមនៅអ៊ីរ៉ង់ ដែលកំពុងបង្កឱ្យមានកង្វះខាតប្រេងពាសពេញពិភពលោក ដែលតម្រូវឱ្យប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ ផ្តោតលើស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចជាធំ។ ចំណែកអ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយ…

ក្នុងអំឡុង​ដំណើរទស្សនកិច្ច​របស់​​លោក បណ្ឌិត ថងលុន ស៊ីសុលីត អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ និងជាប្រធានរដ្ឋ នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ កាលពីសប្តាហ៍​មុន ប្រទេសកម្ពុជា និងឡាវ បាន​ប្រកាស​យ៉ាងច្បាស់ៗថា ប្រទេសទាំងពីរ​ «ប្តេជ្ញាមិនអនុញ្ញាតឱ្យកម្លាំងអមិត្តណាមួយប្រើប្រាស់ទឹកដីរបស់ប្រទេសមួយ ដើម្បីបំផ្លាញសន្តិសុខ ស្ថិរភាព ឬអធិបតេយ្យរបស់ប្រទេសមួយទៀតឡើយ»។ ការគូសបញ្ជាក់នេះ ធ្វើឡើង​ក្នុងជំនួប​រវាងសម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជាមួយ លោក​ ថងលុន ស៊ីសុលីត។ ការលើកឡើង​នេះ ធ្វើឡើង​ខណៈ​ដែល​កម្ពុជាកំពុង​ប្រឈម​នឹង​ភាព​តានតឹង​ផ្នែក​ព្រំដែន​ជាមួយ​ប្រទេសថៃ។ ហើយប្រទេសថៃ ត្រូវបាន​គេរាយការណ៍ថា បានទន្រ្ទាន​ចូលកាន់កាប់​ទឹកដីអធិបតេយ្យ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​យ៉ាងតិចចំនួន ១៤កន្លែង ក្រោយពីបង្កសង្គ្រាម​យ៉ាងហឹង្សាកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥។ លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លើកឡើងថា ចំណងមិត្តភាពរវាងកម្ពុជា និងឡាវ គឺជាសម្ព័ន្ធភា​ពដែលមានឫសគល់យ៉ាងរឹងមាំតាំងពីអតីតកាលមក។ បើតាមលោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ ប្រទេសភូមិផងរបងជាមួយគ្នាទាំងពីរនេះ នៅតែបន្តរក្សា និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយុទ្ធសាស្ត្រលើគ្រប់វិស័យយ៉ាងល្អប្រសើរ ដែលនេះគឺជាគ្រឹះដ៏មានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។ អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមបានវាយតម្លៃថា ការរួបរួមកម្លាំងយ៉ាងស្អិតរមួតរវាងកម្ពុជា និងឡាវ បានក្លាយជាសសរស្តម្ភយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសទាំងពីរអាចបន្លឺសំឡេងរួមគ្នាយ៉ាងមានទម្ងន់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសក្នុងក្របខណ្ឌអាស៊ាន។ ទាំងកម្ពុជា…

មេដឹកនាំគណបក្សកាន់អំណាចនៃប្រទេសទាំងបីក្នុងឥណ្ឌូចិន រួមមាន កម្ពុជា វៀតណាម និងឡាវ បានបើកកិច្ចប្រជុំកំពូលជាប្រវត្តិសាស្ត្ររយៈពេលពីរថ្ងៃ គឺនៅថ្ងៃសុក្រ ទី៦ ដល់ថ្ងៃសៅរ៍ទី៧ ខែកុម្ភៈនេះ។ កិច្ចប្រជុំដែល ធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយុទ្ធសាស្ត្រ និងមិត្តភាព​រវាង​ប្រទេស​ជ្រោយឥណ្ឌូចិនឱ្យកាន់តែរឹងមាំខ្លាំងក្លាថែមមួយកម្រិតទៀត។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ជំនួបកំពូល​នៃអ្នកដឹកនាំនយោបាយប្រទេសទាំងបីនេះ ធ្វើឡើងចំពេលដែលប្រទេសថៃព្យាយាមបង្ហាញមហិច្ឆតាពង្រីកឥទ្ធិពល និងហាក់ដូចជាតាំងខ្លួនជាបងធំក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ អ្នកវិភាគសង្គម និងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ មើលឃើញថា សម្រាប់កម្ពុជា ទំនាក់ទំនងជាមួយវៀតណាម និងឡាវ គឺជាបង្អែកសន្តិសុខដ៏សំខាន់តាមបន្ទាត់ព្រំដែន និងជាច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចដែលមិនអាចខ្វះបាន។ ទំនាក់ទំនងរវាងក្រុងភ្នំពេញ ហាណូយ និងវៀងច័ន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងលើមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃមិត្តភាពប្រពៃណី យុទ្ធសាស្ត្រ និងសាមគ្គីភាព។ បើតាមអ្នកវិភាគនយោបាយកម្ពុជា ការប្រមូលផ្ដុំកម្លាំងរវាងបក្សកាន់អំណាចទាំងបី បានបង្កើតជាសសរស្តម្ភដ៏រឹងមាំ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសទាំងនេះអាចនិយាយក្នុងសំឡេងតែមួយលើឆាកអន្តរជាតិ និងក្នុងកិច្ចប្រជុំអាស៊ាន ដែលជាការផ្ដល់សញ្ញាទៅកាន់ទីក្រុងបាងកកថា ឥណ្ឌូចិនមិនមែនជាតំបន់ដែលងាយនឹងឱ្យនរណាម្នាក់មកត្រួតត្រា ឬបង្គាប់បញ្ជាតាមអំពើចិត្តបាននោះឡើយ។ ក្នុងចំណោម​ប្រទេសឥណ្ឌូចិនទាំងបី ប្រទេសចំនួនពីរមាន​ព្រំដែនរួម​ជាមួយ​ប្រទេសថៃ។ គឺប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសឡាវ។ ប្រទេសទាំងពីរសុទ្ធតែធ្លាប់ប៉ះទង្គិច​ដោយ​ប្រដាប់អាវុធ ជាមួយ​យោធាប្រទេសថៃ។ ហេតុនេះ ការប្រមូលផ្ដុំកម្លាំងរវាងកម្ពុជា វៀតណាម និងឡាវ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រ រារាំងមហិច្ឆតាពង្រីកឥទ្ធិពល របស់ថៃយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ នៅពេលដែលថៃព្យាយាមតាំងខ្លួនជាបងធំ ឬប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលយោធារបស់ខ្លួននៅតាមព្រំដែន ការរួបរួមគ្នារបស់ប្លុកឥណ្ឌូចិន…

កម្ពុជារំពឹងលើអ្វី ក្នុងពិភពលោកមួយដែលច្បាប់អន្តរជាតិត្រូវបានជាន់ឈ្លីដោយមហាអំណាច? ប្រតិបត្តិការយោធាទ្រង់ទ្រាយធំរបស់អាមេរិកនៅវេណេស៊ុយអេឡា គឺជាឧទាហរណ៍ថ្មីមួយទៀតបង្ហាញថា ពិភពលោកកំពុងក្រឡាប់ចាក់ អ្នកធំវ៉ាយអ្នកតូច អ្នកខ្លាំងធ្វើបាបអ្នកខ្សោយ ដោយមិនខ្វល់ខ្វាយនឹងច្បាប់ទម្លាប់អន្តរជាតិ ហើយក៏គ្មាននរណាហ៊ានចេញមុខជួយដែរ។ ជាប្រទេសតូចមួយដែលធនធានសេដ្ឋកិច្ច និងមធ្យោបាយយោធានៅមានកម្រិត កម្ពុជាបានពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីជួយការពារអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពដែនដី និងដោះស្រាយវិវាទជាមួយប្រទេសធំៗដោយសន្តិវិធី។ វាគឺជាជម្រើសសមហេតុផលសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍមួយនេះ ដែលមិនអាច និងមិនមានបំណងប្រកួតប្រជែងដោយកម្លាំងយោធាជាមួយប្រទេសជិតខាងដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន និងសម្ភារៈសឹកទំនើបគ្រប់បែបយ៉ាងនោះទេ។ ការគោរពខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន អធិបតេយ្យភាព និងការមិនប្រើកម្លាំង ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាគោលការណ៍សកល ដែលប្រទេសទាំងអស់ត្រូវគោរពដូចគ្នា។ ប៉ុន្តែស្ថានភាពពិភពលោកបច្ចុប្បន្នកំពុងបង្ហាញថា អ្នកខ្លាំងគឺជាអ្នកឈ្នះ ហើយច្បាប់អន្តរជាតិត្រូវបានគេផាត់ចោល។ ជាក់ស្តែង រុស្ស៊ីបានឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន ថៃបានឈ្លានពានកម្ពុជា ហើយថ្មីៗនេះ អាមេរិកបានវាយលុកលើវេណេស៊ុយអេឡា។ ចំពោះមុខការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិក្រោមហេតុផលផ្សេងៗ ពិភពលោក ពិសេសអង្គការសហប្រជាតិជាតិ បានត្រឹមឈរមើលប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់កម្ពុជា ដែលជាប្រទេសតូច និងមានប្រវត្តិរងគ្រោះពីការជ្រៀតជ្រែកពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ នេះគឺជាសញ្ញាព្រមានដ៏ច្បាស់ថា កម្ពុជាមិនអាចរំពឹងលើ UN ឬប្រព័ន្ធច្បាប់អន្តរជាតិទាំងស្រុងបានទេ។ នៅពេលអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជាត្រូវបានរំលោភបំពានទាំងកម្រោលដោយថៃ កម្ពុជាបានត្រឹមឃើញសហគមន៍អន្តរជាតិអំពាវនាវឲ្យមានការអត់ធ្មត់ ឲ្យដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី ឬបង្ហាញក្តីបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងប៉ុណ្ណោះ។ កុំថាឡើយជួយការពារផ្ទាល់ គ្មានស្ថាប័ន ឬប្រទេសណា ចេញមុខថ្កោលទោសប្រទេសថៃ ដែលបានបង្កឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម មកលើកម្ពុជាឡើយ។ ការឈ្លានពានអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជាពីសំណាក់យោធាថៃបង្ហាញថា ប្រទេសតូចអាចក្លាយជាជនរងគ្រោះ…