-
ភាពរីករាយប៉ាគីស្ថានចំពោះការចូលកាន់អំណាចតាលីបង់ លាក់បាំងការគំរាមកំហែងក្នុងស្រុក
ខណៈពេលក្រុមឧទ្ទាមតាលីបង់ចូលកាន់កាប់ទីក្រុងកាប៊ុលកាលចុងសប្ដាហ៍មុន បន្ទាប់ពីការវាយលុកដ៏រហ័សនៅទូទាំងប្រទេស មេដឹកនាំនៅប្រទេសជិតខាងប៉ាគីស្ថានមិនបានលាក់ភាពរីករាយរបស់ពួកគេចំពោះការបញ្ចប់ដ៏គួរឱ្យអាម៉ាស់មុខនៃសង្គ្រាមដឹកនាំដោយអាមេរិកជាង២០ឆ្នាំនោះទេ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីប៉ាគីស្ថានលោកអ៊ីមរ៉ាន ខាន បានប្រកាសថាអាហ្វហ្គានីស្ថានបាន «បំបែកច្រវាក់នៃទាសភាព» ខណៈពេលដែលជំនួយការពិសេសរបស់លោកមួយរូបបានសរសេរនៅលើបណ្ដាញសង្គម Twitter ថា៖ «យន្តការដែលអាមេរិករៀបចំឱ្យអាហ្វហ្គានីស្ថានបានដួលរលំដូចសុភាសិតផ្ទះធ្វើពីសន្លឹកបៀរ»។ ប៉ាគីស្ថានបានដើរតួនាទីផ្ទុយគ្នាជាយូរមកហើយនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ស្របពេលជាមួយការដើរតួជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិកក្នុង «សង្គ្រាមប្រឆាំងភេរវកម្ម» ប៉ាគីស្ថានបានរងការចោទប្រកាន់ជាច្រើនឆ្នាំថា បានផ្ដល់ការគាំទ្រដោយសម្ងាត់ដល់ក្រុមតាលីបង់ដើម្បីទប់ទល់នឹងយុទ្ធនាការយោធាគាំទ្រដោយអាមេរិក និងអង្គការណាតូ ជាពិសេសតាមរយៈបណ្ដាទីភ្នាក់ងារចារកម្មដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន។ ការវិលត្រឡប់មកកាន់អំណាចរបស់ក្រុមតាលីបង់ ត្រូវបានប៉ាគីស្ថានចាត់ទុកថា ជាការបដិសេធចំពោះដំណើរផ្សងព្រេងរបស់អាមេរិក និងជាជំហានឆ្ពោះទៅរកគោលបំណងសន្តិសុខជាតិសំខាន់បំផុតរបស់ខ្លួន ក្នុងការបញ្ឈប់ការរីករាលដាលឥទ្ធិពលរបស់ឥណ្ឌា ដែលជាគូប្រជែងធំបំផុតរបស់ខ្លួន នៅក្នុងប្រទេសដែលខ្លួនចាត់ទុកថាជាទីធ្លាក្រោយផ្ទះ។ ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគជាច្រើនបានគិតថាការឡើងកាន់អំណាចរបស់តាលីបង់អាចនៅបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់មួយចំនួន ចាប់ពីការកើនឡើងនូវលំហូរជនភៀសខ្លួនឆ្លងព្រំដែន រហូតដល់ការងើបឡើងវិញនៃអំពើភេរវកម្មដោយក្រុមឧទ្ទាមមួយដែលបានសម្លាប់ជនជាតិប៉ាគីស្ថានរាប់ពាន់នាក់។ ក្រុមឧទ្ទាមជ្រុលនិយមដូចជា ក្រុមតេហរីកអ៊ីតាលីបង់ (TTP) ឬជាធម្មតាគេហៅថាតាលីបង់ប៉ាគីស្ថាន បានមើលឃើញជ័យជម្នះរបស់តាលីបង់នៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន គឺជាជ័យជម្នះរបស់មនោគមវិជ្ជារួមរបស់ពួកគេ។ ក្រុមនេះបានបែកខ្លួនចេញពីក្រុមតាលីបង់ដើម្បីធ្វើការតស៊ូមនោគមវិជ្ជារបស់ពួកគេនៅប៉ាគីស្ថាន ហើយកាលនោះសមាជិកជាន់ខ្ពស់តាលីបង់ជាច្រើនបានផ្ទេរខ្លួនមកធ្វើជាថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ TTP ។ អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយដែលក្រុម TTP បានបង្កឱ្យមានអំពើហិង្សានៅប៉ាគីស្ថាន ដោយពួកគេមានភាពល្បីល្បាញបំផុតកាលពីឆ្នាំ២០១៤ បន្ទាប់ពីការសម្លាប់រង្គាលមនុស្សជាង ១៥០ នាក់ ភាគច្រើនជាកុមារ នៅសាលារៀនមួយនៅខេត្ត Peshawar។ តាំងពីពេលនោះមកកងកម្លាំងយោធាប៉ាគីស្ថានបានព្យាយាមធ្វើការបង្ក្រាបក្រុម TTP ប៉ុន្តែពួកគេបានធ្វើការដកថយឆ្លងព្រំដែន ដើម្បីប្រមូលផ្ដុំកម្លាំងឡើងវិញនៅប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន។ អាជ្ញាធរអាហ្វហ្គានីស្ថានបានធ្វើការចាប់ខ្លួនសមាជិក TTP ជាច្រើន…
-
តើអាហ្វហ្គានីស្ថាននឹងទៅជាយ៉ាងណាក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់តាលីបង់ជំនាន់ថ្មី?
បន្ទាប់ពីកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនបានកាន់កាប់ទីក្រុងកាប៊ុល ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធតាលីបង់សន្យាថាខ្លួននឹងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបើកចំហ និងរួមបញ្ចូលគ្នាមួយ ប៉ុន្តែអ្នកសង្កេតការណ៍ភាគច្រើនភ័យខ្លាចថា ក្រុមនេះប្រហែលជាមានការផ្លាស់ប្តូរបន្តិចបន្តួចក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំមកនេះ ហើយថាអាហ្វហ្គានីស្ថានអាចនឹងត្រឡប់ទៅរកការគ្រប់គ្រងបែបទេវាធិបតេយ្យ (Theocray) វិញ។ អ្នកនាំពាក្យតាលីបង់ពីក្រុងដូហាលោក Suhail Shaheen និយាយកាលពីថ្ងៃចន្ទដោយព្យាយាមធានាដល់ជនជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានថាពួកគេនឹងមានសុវត្ថិភាពថា៖ «ជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកិត្តិយស គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវរងការខូចខាតឡើយ ដោយមានការការពារពីពួកមូចាហ៊ីដេន(Mujahideen)»។ នេះបើតាមសម្រង់សម្ដីរបស់កាសែត Financial Times ។ ការឃោសនារបស់តាលីបង់ មានភាពច្បាស់លាស់ជាងមុនពេលដណ្តើមបានទីក្រុងកាប៊ុល។ ក្នុងកំឡុងពេលបន្សាយនយោបាយការទូតរបស់ខ្លួនលើមហាអំណាចក្នុងតំបន់នាប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ តំណាងតាលីបង់បានសន្យាថានឹងគោរពសិទ្ធិស្ត្រី និងគ្រប់គ្រងក្រុមភេរវកម្មនៅលើទឹកដីអាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានលើកដំបូងបំផុតរបស់ខ្លួនក្នុងរដ្ឋធានីកាប៊ុលកាលពីល្ងាចថ្ងៃអង្គារនេះ តាលីបង់ថាខ្លួនប្រាថ្នាចង់បានទំនាក់ទំនងដោយសន្តិវិធីជាមួយប្រទេសដទៃទៀត ហើយថាសិទ្ធិរបស់ស្ត្រីនឹងត្រូវបានការពារនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃសាសនាអ៊ីស្លាម។ អ្នកនាំពាក្យលោក Zabihullah Mujahid និយាយថា៖ «យើងមិនចង់បានសត្រូវខាងក្នុង ឬខាងក្រៅនោះទេ»។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកជំនាញនិយាយថា ថ្វីបើមានការសន្យាធ្វើកំណែទម្រង់ក៏ដោយ ក៏ការគ្រប់គ្រងរបស់តាលីបង់អាចប្រហាក់ប្រហែលនឹងថ្ងៃងងឹតនៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ដែរ។ នៅពេលនោះ សិទ្ធិរបស់ស្ត្រីត្រូវបានលុបចោល ហើយការផ្តន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌឃោរឃៅ រួមទាំងការប្រហារជីវិតសាធារណៈ គឺជាបទដ្ឋានរបស់ក្រុមនេះ។ មួយផ្នែកដែលធ្វើឱ្យវាសនារបស់អាហ្វហ្គានីស្ថានពិបាកនឹងសន្និដ្ឋានត្រង់ថា មេដឹកនាំកំពូលនៃចលនាបច្ចុប្បន្នជាច្រើន បានកាន់អំណាចអំឡុងពេលតាលីបង់គ្រប់គ្រងអាហ្វហ្គានីស្ថានចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩៦ ដល់ ២០០១…
-
ថៃបន្តរកឃើញអ្នកឆ្លង Covid-19 ថ្មីៗចំនួន២ម៉ឺន៥១៥ករណី និងស្លាប់៣១២នាក់ទៀត ក្នុងរបាយការណ៍ថ្ងៃពុធនេះ (មានវីដេអូ)
-
ប្រមុខ NATO ស្តីបន្ទោសលើមេដឹកនាំអាហ្វហ្គានីស្ថាន ក្រោយក្រុមតាលីបង់ចូលកាន់កាប់ប្រទេស (មានវីដេអូ)
-
ក្រុមតាលីបង់ចង់មានទំនាក់ទំនងដោយសន្តិភាពជាមួយបណ្តាប្រទេសដទៃ ហើយសន្យាថា នឹងផ្ដល់សន្តិភាព រួមទាំងសិទ្ធិស្ត្រី (មានវីដេអូ)
-
យោធាអាមេរិកជម្លៀសប្រជាជនខ្លួនប្រមាណ១,១០០នាក់ចេញពីអាហ្វហ្គានីស្ថានគិតត្រឹមថ្ងៃអង្គារសប្តាហ៍នេះ(មានវីដេអូ)
-
ចំណេះដឹងទូទៅ៖ ការរត់គេចពីអន្ទាក់ដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និង ការស្វែងរកសន្តិភាពផ្លូវចិត្ត
អន្តរជាតិ៖ ផលិតភាពកាន់តែច្រើន… យើងកាន់តែមានសម្ពាធ។ វាដល់ពេលហើយ ដើម្បីបំបែកវដ្តភាពមមាញឹក ។ ទម្រង់ខ្លះនៃភាពមមាញឹកអាចរីករាយ។ តើអ្នកណាមិនចង់រស់នៅក្នុង Busytown ដែលជាកន្លែងបង្កើតសៀវភៅកុមារឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយវិចិត្រករជនជាតិអាមេរិកឈ្មោះរីឆាត ស្ការី? រឿងឆ្មាលក់គ្រឿងទេសរបស់គាត់ និងជ្រូកពន្លត់អគ្គីភ័យពិតជារវល់ ។ ជាឧទាហរណ៍៖ គ្មាននរណាម្នាក់នៅ Busytown នៅទំនេរ ឬបើមិនដូច្នោះទេ ពួកគេត្រូវបានអាជ្ញាធរលាក់បាំងយ៉ាងប្រយ័ត្នប្រយែងតាមស្ទីលព្យុងយ៉ាង ។ ទោះយ៉ាងណា អ្វីដែលពួកគេមិនមានគឺលើសលប់ ។ ពួកគេមានភាពរីករាយចំពោះការកាន់កាប់ដោយខ្លួនឯងនូវសត្វឆ្មា និងជ្រូកដែលមានអ្វីត្រូវធ្វើ ប៉ុន្តែក៏មានទំនុកចិត្តគ្រប់ៗគ្នាថា ភារកិច្ចរបស់ពួកគេនឹងសមនឹងម៉ោងដែលអាចធ្វើទៅបាន – ចំណែកយើងរស់នៅជាមួយការថប់បារម្ភឥតឈប់ឈរនៃការភ័យខ្លាច ឬដឹងច្បាស់ថា យើងនឹងមិនទទួលជោគជ័យ។ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា អារម្មណ៍នេះកើតឡើងលើគ្រប់ជំហាននៃជណ្តើរសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រសិនបើអ្នកកំពុងធ្វើការងារដែលមានប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាចំនួនពីរ ដើម្បីស្វែងរកអាហារចិញ្ចឹមក្រពះរបស់កូន… អ្នកមានឱកាសល្អ តែអ្នកនឹងមានអារម្មណ៍ថា ហួសកម្លាំង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើប្រសើរជាងនេះអ្នកនឹងឃើញថា ខ្លួនអ្នកមានអារម្មណ៍ហួសហេតុចំពោះហេតុផលដែលហាក់ដូចជាមិនទាក់ទាញ៖ ដោយសារតែអ្នកមានផ្ទះស្អាតជាងមុន ជាមួយនឹងការបង់រំលោះខ្ពស់ជាង ឬដោយសារតែតម្រូវការរបស់អ្នក (ការចាប់អារម្មណ៍ ឬប្រាក់ខែល្អ) ជម្លោះការងារជាមួយការចង់បានរបស់អ្នក ដើម្បីចំណាយពេលជាមួយឪពុកម្តាយមានវ័យចំណាស់របស់អ្នក ឬចូលរួមក្នុងជីវិតកូនៗរបស់អ្នក ឬក៏លះបង់ជីវិតរបស់អ្នកដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ បញ្ហានៃការព្យាយាមឆ្លៀតពេលសម្រាប់អ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលមានអារម្មណ៍សំខាន់ គឺអ្នកច្បាស់ជាមិនចង់ធ្វើនោះទេ។ មូលហេតុគឺថា…
-
ប្រមុខ NATO ព្រមានថា ក្រុមតាលីបង់ត្រូវតែការពារអាហ្វហ្គានីស្ថានមិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅរកកន្លែងបង្កភេរវកម្មសាជាថ្មីទៀត
អន្តរជាតិ៖ អគ្គលេខាធិការអង្គការ NATO លោក Jens Stoltenberg បញ្ជាក់ថា ក្រុមតាលីបង់ត្រូវតែការពារអាហ្វហ្គានីស្ថានមិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅរកកន្លែងបង្កភេរវកម្មវិញ ដោយលោកបន្ថែមថា សមាជិកនៃសម្ព័ន្ធភាពនេះមានសមត្ថភាពឆ្លើយតបទៅនឹងការគំរាមកំហែងនាពេលអនាគត។ លោក Jens Stoltenberg បញ្ជាក់ទៀតថា សម្ព័ន្ធមិត្តមានការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះល្បឿន នៃជ័យជម្នះរបស់ក្រុមតាលីបង់នៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន ប៉ុន្តែបានស្តីបន្ទោស លើមេដឹកនាំអាហ្វហ្គានីស្ថានចំពោះសោកនាដកម្មនេះ។ លោកបន្ថែមថា នៅទីបំផុតភាពជាអ្នកដឹកនាំនយោបាយអាហ្វហ្គានីស្ថានបរាជ័យ ក្នុងការក្រោកឈរប្រឆាំងពួកតាលីបង់ និងការសម្រេចបាននូវដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីដែលប្រជាជនអាហ្វហ្គានីស្ថានចង់បាន។ ប្រមុខអង្គការ NATO រូបនេះបានសង្កត់ធ្ងន់ទៀតថា ការបរាជ័យរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំអាហ្វហ្គានីស្ថាននេះ បាននាំអោយមានសោកនាដកម្មដែលយើងកំពុងឃើញនៅថ្ងៃនេះ៕ ប្រភព៖ Reuters
-
ក្រុមតាលីបង់ចង់មានទំនាក់ទំនងដោយសន្តិភាពជាមួយបណ្តាប្រទេសដទៃ ហើយសន្យាថា នឹងផ្ដល់សន្តិភាព និងគោរពសិទ្ធិស្ត្រី
កាប៊ុល៖ ក្រុមតាលីបង់អាហ្វហ្កានីស្ថាននិយាយថា ពួកគេចង់មានទំនាក់ទំនងប្រកបដោយសន្តិភាពជាមួយបណ្ដាប្រទេសដទៃ ហើយសន្យាថា នឹងគោរពសិទ្ធិស្រ្តីក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់អ៊ីស្លាម ខណៈដែលពួកគេរៀបចំសន្និសិទសារព័ត៌មានខ្លីមួយលើកដំបូងរបស់ខ្លួន ចាប់តាំងពីពួកគេឡើងកាន់អំណាចសាជាថ្មីនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ នាឱកាសនោះ អ្នកនាំពាក្យក្រុមតាលីបង់ លោក ហ្សាប៊ីហ៊ូលឡោះ មូចាហ៊ីដ បាននិយាយថា ដោយសារតែជំនាញ និងទេពកោសល្យរបស់ពួកគេ យើងមិនចង់ឱ្យពួកគេចាកចេញពីប្រទេសឡើយ ហើយចង់ឱ្យពួកគេជួយបម្រើជាតិរបស់ពួកគេ។ ទន្ទឹមនេះ លោកក៏បានសន្យាដែរថា ស្ត្រីអាហ្វហ្គានីស្ថាននឹងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការ និងចូលសាលារៀន ព្រមទាំងមានតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងសង្គម ប៉ុន្តែត្រូវស្ថិតនៅក្រោមក្របខណ្ឌច្បាប់អ៊ីស្លាម។ អ្នកនាំពាក្យក្រុមតាលីបង់រូបនេះបានសង្កត់ធ្ងន់ថា រដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយរបស់ក្រុមតាលីបង់នឹងត្រូវប្រកាសបង្កើតឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ៕ ប្រភព៖ Reuters
-
យោធាអាមេរិកជម្លៀសមនុស្សប្រមាណ១,១០០នាក់ទៀត ដែលសរុបជាង៣,២០០នាក់ហើយចេញពីអាហ្វហ្គានីស្ថាន
អាមេរិក៖ មន្រ្តីសេតវិមានបាននិយាយថា យោធាអាមេរិកបានជម្លៀសប្រជាជនខ្លួនជាង១,១០០នាក់បន្ថែមទៀត ដែលជាអ្នករស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេចេញពីប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន នៅក្នុងថ្ងៃអង្គារសប្តាហ៍នេះ (ម៉ោងក្នុងតំបន់) ។ មន្ត្រីសេតវិមានដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះរូបនោះបាននិយាយថា នៅថ្ងៃនេះ យន្តហោះរបស់អាមេរិកបានជម្លៀសមនុស្ស១,១០០នាក់ ក្នុងនោះគឺពលរដ្ឋអាមេរិកដែលស្នាក់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ និងក្រុមគ្រួសារពួកគេ តាមរយៈជើងហោះហើរសរុបចំនួន ១៣ជើងចេញពីអាហ្វហ្គានីស្ថាន… យើងសង្ឃឹមថា ចំនួននឹងមានការកើតឡើងបន្ថែមទៀត។ មន្ត្រីដដែលនេះបន្ថែមថា មនុស្សសរុបជាង៣,២០០នាក់ហើយត្រូវបានអាមេរិកជម្លៀសចេញពីទឹកដីអាហ្វហ្គានីស្ថានដោយសុវត្ថិភាព ក្នុងនោះរួមមានទាំងកងកម្លាំងយោធាអាមេរិកផង និងមនុស្សជិត២,០០០នាក់ ក្នុងចំណោមនោះ គឺជាជនជាតិអាហ្វហ្គានីស្ថាន ដែលបានទទួលសិទ្ធិជ្រកកោននៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ រហូតមកទល់ពេលនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិច ព្រមទាំងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីមួយចំនួនទៀតនៅតែបន្តជម្លៀសជនជាតិរបស់ខ្លួន ចេញពីអាហ្វហ្គានីស្ថាន ក្រោយក្រុមតាលីបង់បានចូលគ្រប់គ្រងប្រទេសនេះទាំងស្រុងកាលពីថ្ងៃអាទិត្យចុងសប្តាហ៍មុន ៕ ប្រភព៖ AFP