ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា និងវិទ្យាស្ថានជាតិអាឡែស៊ី និងជំងឺឆ្លងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (NIAID) បានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីក្នុងការស្រាវជ្រាវជំងឺឆ្លង។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជាដែលបណ្តាញព័ត៌មាន AMS ទទួលបាននៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ។ តាមរយៈការចុះអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នានេះ ស្ថាប័នសុខាភិបាលនៃប្រទេសទាំងពីរនឹងបង្កើតក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់ការបន្ត និងពង្រីកកិច្ចសហការស្រាវជ្រាវជីវវេជ្ជសាស្ត្រជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំទៅមុខ ដែលចាប់ផ្តើមដំណើរការនៅថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ភាគីទាំងពីរនឹងបន្តសកម្មភាពស្រាវជ្រាវរួមគ្នាលើអាទិភាពនៃជំងឺឆ្លង និងភាពស៊ាំសកលជាច្រើន រួមទាំងការសិក្សាគ្លីនិក ការបកប្រែ និងវិទ្យាសាស្ត្រមូលដ្ឋានទាក់ទងនឹងជំងឺប៉ារ៉ាស៊ីត បាក់តេរី និងវីរុស ការអភិវឌ្ឍការធ្វើតេស្តរោគវិនិច្ឆ័យដែលប្រសើរឡើង របបព្យាបាល និងយុទ្ធសាស្ត្របង្ការសម្រាប់ជំងឺឆ្លង និងភាពស៊ាំ និងសកម្មភាពស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀតដែលមានផលប្រយោជន៍វិទ្យាសាស្ត្ររួមគ្នា។ ជាមួយគ្នានេះ កិច្ចសហការនេះអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីជំងឺគ្រុនឈាម ជំងឺឈីគុនហ្គុនយ៉ា ជំងឺហ្ស៊ីកា ជំងឺផ្តាសាយបក្សី H5N1 និងជំងឺធន់នឹងការព្យាបាល រួមទាំងការឆ្លងមេរោគបាក់តេរីដែលធន់នឹងថ្នាំប្រឆាំងមេរោគ នៅក្នុងបរិបទគ្លីនិកពិតៗ ដោយបង្កើតចំណេះដឹងចាំបាច់ដើម្បីបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីគាំទ្រដល់ការឆ្លើយតបដំបូង និងទប់ស្កាត់ការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺទាំងនេះ។ វិទ្យាស្ថានជាតិអាឡែស៊ី និងជំងឺឆ្លងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (NIAID) មានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជាជាង២ទសវត្សរ៍មកហើយ ដោយបានចាប់ផ្តើមធ្វើការជាមួយក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជាជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ ដោយសិក្សាផ្តោតលើជំងឺគ្រុនចាញ់ដែលធន់នឹងថ្នាំ។ ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ កិច្ចសហការនេះបានពង្រីកយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើនប្រភេទ៕ សៅ សុខអេង

នៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា បានចែករំលែកអត្ថបទវិភាគមួយរបស់ លោក Surachart Bamrungsuk អ្នកជំនាញផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខរបស់ប្រទេសថៃ ដែលមានចំណងជើងថា «រឿងចាស់ ដែលមិនចាស់៖ សាលក្រមដែលបានកំណត់ដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ»។ នៅក្នុងអត្ថបទវិភាគនេះ លោក Surachart Bamrungsuk បានប្រាប់រដ្ឋាភិបាលថៃឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ន និងជៀសវាងដាច់ខាតចំពោះការបង្កើតលក្ខខណ្ឌ ដែលបង្ខំឱ្យមានការវិលត្រឡប់ទៅរកតុលាការអន្តរជាតិជាលើកទី៣ ដោយលោកបាននិយាយថា ច្បាប់អន្តរជាតិបានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា មិនអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋមានសិទ្ធិក្នុងការកែសម្រួល ឬផ្លាស់ប្តូរខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរវាងប្រទេសដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំងឡើយ។ តាមគោលការណ៍អន្តរជាតិនិយមដែលគ្រប់ប្រទេស រួមទាំងប្រទេសថៃ ត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវច្បាប់អន្តរជាតិនោះ សហគមន៍អន្តរជាតិនឹងផ្តល់សារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំង ទៅលើការដែលរដ្ឋត្រូវតែមិនប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដើម។ ក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ អ្នកជំនាញថៃរូបនេះ បានលើកយកករណីប្រាសាទព្រះវិហារ ជាឧទាហរណ៍។ ពោលគឺ ថៃ និងកម្ពុជា ធ្លាប់មានរឿងក្តីប្តឹងផ្តល់គ្នាអំពីប្រាសាទនេះ នៅចំពោះមុខតុលាការអន្តរជាតិចំនួន ២ដង រួចមកហើយ គឺលើកទី១ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ និងបានកើតឡើងសារជាថ្មីម្តងទៀតលើកទី២ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣។ លោកបន្តថា ផ្អែកលើមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះ ប្រទេសថៃ ត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្ន និងជៀសវាងដាច់ខាតនូវការបង្កើតលក្ខខណ្ឌ ដែលបង្ខំឱ្យមានការវិលត្រឡប់ទៅរកតុលាការអន្តរជាតិ…

ប្រទេសហ្វីលីពីន ក្នុងនាមជាប្រធានក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន បានអះអាងជាថ្មីថា នឹងបន្តបំពេញតួនាទី ដោយឈរលើគោលការណ៍អព្យាក្រឹត និងមិនលម្អៀង ដើម្បីគាំទ្រការអនុវត្តបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ។ លោកស្រី Flerida Ann Camille P. Mayo ឯកអគ្គរដ្ឋទូតហ្វីលីពីនប្រចាំកម្ពុជា បានលើកឡើងដូច្នេះ ក្នុងជំនួបជាមួយឯកឧត្តម ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ មុនពេលលោកស្រីបញ្ចប់បេសកកម្មការទូតនៅកម្ពុជា។ ការបញ្ជាក់នេះ ធ្វើឡើងស្របពេលក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ានកំពុងបង្កើនសកម្មភាពចុះពិនិត្យតាមតំបន់ព្រំដែន។ ជាក់ស្ដែង ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បានចុះទៅតំបន់ព្រំដែន ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ និងឧត្តរមានជ័យ ដើម្បីសង្កេតការណ៍ ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងរាយការណ៍អំពីស្ថានភាពជាក់ស្ដែង។ កម្ពុជា ចាត់ទុកយន្តការអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ានថា ជាវិធានការកសាងទំនុកចិត្តដ៏សំខាន់មួយ ខណៈរាជរដ្ឋាភិបាលនៅតែបន្តកត់ត្រា និងតវាចំពោះការរំលោភឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់ពីយោធាថៃនៅតាមបណ្ដោយតំបន់ព្រំដែន។ ជាការឆ្លើយតប ឯកឧត្តម ប្រាក់ សុខុន បានអរគុណលោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូតចំពោះការរួមចំណែករបស់លោកស្រីក្នុងការពង្រឹង និងពង្រីកទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងហ្វីលីពីន។ នេះបើយោងតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា។ ក្នុងជំនួបខាងលើនេះ ភាគីកម្ពុជា និងហ្វីលីពីន បានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្ដេជ្ញាចិត្តរួមក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបន្ថែមទៀត ដើម្បីផ្តល់ផលប្រយោជន៍ជាក់ស្ដែង និងយូរអង្វែងដល់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ៕ ខន ណារី AMS

ឯកឧត្តមនាយឧត្តមសេនីយ៍ តាន់ ម៉ាឡេក រ៉ាហ្សាក់ ប៊ីន សូឡាយម៉ាន់ អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី បានកោតសរសើរកងទ័ពកម្ពុជា ដែលបានបង្ហាញភាពអត់ធ្មត់ខ្ពស់ មិនផ្ទុះអាវុធ ទោះជាស្ថានភាពតាមព្រំដែននៅមានភាពរសើបក៏ដោយ។ ឯកឧត្តមបានថ្លែងកោតសសើរបែបនេះនៅក្នុងជំនួបពិភាក្សាទ្វេភាគីជា​មួយឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ីបានបញ្ជាក់ពីការគាំទ្រយ៉ាងមុតមាំរបស់ភាគីម៉ាឡេស៊ី ចំ​ពោះការដោះស្រាយជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងថៃ តាមរយៈការសន្ទនា ក្រោមយន្តការព្រំដែនទ្វេភាគី GBC ឬ JBC និងឈរលើគោលការណ៍មជ្ឈភាពអាស៊ាន ដោយឯកឧត្តមអះអាងថា ការប្រើកម្លាំងមិនមែនជាជម្រើសនៃការដោះស្រាយបញ្ហានោះទេ។ នៅក្នុងជំនួបនេះ ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន បានគូសបញ្ជាក់សារជាថ្មីថា កម្ពុជាបន្តប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិ​វិធី ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធ ដោយមិនទទួលយកការប្រើកម្លាំងដើម្បីកែប្រែព្រំដែនឡើយ។ ឆ្លៀតក្នុងឱកាសនេះដែរ ភាគីកម្ពុជាបានស្នើឱ្យម៉ាឡេស៊ី បន្តពន្លឿនការចុះអនុស្សរណៈយោគយល់លើវិស័យ​ការពារជាតិ ពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកងទ័ពគ្រប់ប្រភេទ បង្កើនការបណ្តុះបណ្តាល ការធ្វើលំហាត់ហ្វឹកហ្វឺនរួម ព្រមទាំងការចែករំលែកព័ត៌មាន សហការទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងបន្តគាំទ្របេ​ស​​កកម្មរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (AOT)។ ជាការឆ្លើយតប អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី បានប្រកាសគាំទ្រសំណើររបស់ភាគីកម្ពុជា ក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធា ហើយបញ្ជាក់ថា ម៉ាឡេស៊ីនឹងបន្តគាំទ្របេសកកម្មរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន ដើម្បីធានាការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ និងរួមចំណែករក្សាសន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ…

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រៀមអនុវត្ត «កម្មវិធីអន្តរាគមន៍គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ឆ្លើយតបនឹងសភាពការណ៍ពហុវិបត្តិ ក្នុងគោលដៅបង្កើតមុខរបរ និងការងារ, ធានាលំនឹងជីវភាពប្រជាជន និងពង្រឹងភាពធន់នៃសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមកម្ពុជា សម្រាប់រយៈពេលខ្លី និងមធ្យមខាងមុខ» ដោយប្រកាន់យក អភិក្រមគាំពារប្រជាជនក្រីក្រ (Pro-Poor)។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ក្រោយកិច្ចប្រជុំកាលពីថ្ងៃទី០៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ រវាងឯកឧត្តម អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងក្រុមការងារបេសកកម្ម Article IV នៃមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ។​ “កម្មវិធីអន្តរាគមន៍” នេះត្រូវបានប៉ាន់ស្មានចំណាយសរុបក្នុងរង្វង់ ១ ២៤៤ លានដុល្លារអាម៉េរិក ដោយហិរញ្ញប្បទានបានមកពីប្រភពចំនួន ៤ គឺថវិការដ្ឋ, ធនធានរបស់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៃរាជរដ្ឋាភិបាល, ចំណាយសារពើពន្ធ និងថវិកាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍។ កិច្ចអន្តរាគមនេះធ្វើឡើងដើម្បីរក្សាលំនឹងជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋដោយផ្សារភ្ជាប់នឹងការបង្កើតការងារ ក្នុងស្ថានភាពដែលសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជារងផលប៉ះពាល់ដោយសាសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា, បញ្ហាជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ, ការបង្ក្រាបសកម្មភាពឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃសេដ្ឋកិច្ចសកល។ គម្រោងនេះក៏ផ្តោតលើការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ ព្រមទាំងលើការគ្រប់គ្រង, ការធ្វើអន្តរកម្ម និងការបំប្លែងថាមពល។ លោកបណ្ឌិត គី សិរីវឌ្ឍន៍ អ្នកជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច យល់ឃើញថា ការត្រៀមកញ្ចប់ថវិកាបង្ហាញពីការត្រៀមទុកជាមុនរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការទប់ទល់នឹងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចកុំឲ្យវិវត្តន៍ទៅរកស្ថានភាពកាន់តែអាក្រក់ និងអាចរក្សាឲ្យមានលំនឹងកំណើននៅក្នុងឆ្នាំនេះ។ លោកបណ្ឌិត ញិល…